Το υπερ-όπλο που λέγεται τρίποντο

Ιστορία και σημασία του τριπόντου στη νέα εποχή του NBA

0 650

Κάποιοι μεγάλωσαν με αυτό, κάποιοι το θεωρούν «νεωτεριστικό». Κάποιοι διασκεδάζουν με το θέαμα, κάποιοι το θεωρούν «καταστροφή» του μπάσκετ. Ο λόγος για το τρίποντο. Έχει προκαλέσει ποικίλες αντιπαραθέσεις σχετικά με την αναγκαιότητα αλλαγής των κανονισμών όσο περνάει ο χρόνος και εξελίσσονται οι παίκτες. Κάποιοι ζητούν να θεσπιστεί ακόμα και 4-ποντο, κάποιοι όμως ζητούν ακόμα και την κατάργηση του. Η αλήθεια είναι όμως ότι το τρίποντο σαν τακτική επιλογή δείχνει να επικρατεί, όχι μόνο στο NBA αλλά και στο παγκόσμιο μπάσκετ. Και υπάρχουν λόγοι για αυτό.

 

Η ιστορία του τριπόντου
Pat Riley, LA Lakers, 1981

Ιστορικά, το τρίποντο εισήχθη πρώτη φορά τη σεζόν 1967-68 στην ABA προκειμένου να αυξηθεί το θέαμα και να προσελκύσει το άθλημα οπαδούς. Ήταν κάτι αντίστοιχο με το home run του baseball, κάτι που μπορούσε να ξεσηκώσει τους οπαδούς και ως εκ τούτου η λίγκα να γίνει πιο ανταγωνιστική σε σχέση με το NBA. Παρά τις αντιδράσεις, καθιερώθηκε στο NBA σαν κανονισμός το 1979 όμως αρκετά αργότερα μπήκε στα μπλοκάκια τακτικών των προπονητών. Για μερικά χρόνια χρησιμοποιούνταν κυρίως σαν εργαλείο της τελευταίας στιγμής για να ισοφαρίσει ή να κερδίσει κάποια ομάδα σε νεκρό χρόνο και για να μπορούν να σκοράρουν οι κοντοί παίκτες που δεν είχαν την ευχέρεια διείσδυσης. Χαρακτηριστικό είναι ότι ένας πολέμιος του τριπόντου στις αρχές του, και από τους σημαντικότερους προπονητές και προσωπικότητες του NBA, ο Pat Riley, από τα 13 συνολικά τρίποντα ολόκληρη τη σεζόν 1981-1982, η ομάδα του ανέβηκε στην 5η θέση σε συχνότητα 3PA το 1986-87 δοκιμάζοντας περίπου 8 τρίποντα ανα αγώνα.

Rick Pitino

Ένα σημαντικό άλμα στη χρησιμοποίηση του τριπόντου έγινε από τον Rick Pitino τη σεζόν 1988-89 όταν οι Knicks κατετάγησαν πρώτοι σε 3PA με 14 ανά αγώνα και 1147 στο σύνολο, τη στιγμή που το μέγιστο μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν 8.6 και 705 (από τους Celtics την ακριβώς προηγούμενη σεζόν). Χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του Rick Pitino για το τρίποντο: «Στην αρχή όλοι με αντιμετώπιζαν σαν τρελό επιστήμονα. Στο τέλος όμως, όλοι διαπίστωσαν πόσο ισχυρό όπλο είναι». «Pitino’s Bombinos» έγραφαν τα πρωτοσέλιδα της εποχής, για έναν προπονητή που κατάφερε να γεμίσει ένα μισοάδειο μέχρι τότε γήπεδο. Το δυστύχημα ήταν ότι η ομάδα του στο απόγειο της έπεσε πάνω στον τοίχο που λέγεται Michael Jordan (στα καλύτερα του) στους ημιτελικούς της Ανατολής και αφού είχαν «σκουπίσει» τους 76ers του Charles Barkley, κάτι που εικάζεται οτι άφησε τα σημάδια του στην ψυχούλα του Barkley μέχρι σήμερα.

Ο Charles Barkley αναγκάζεται να φορέσει αυτό το μπλουζάκι ως εξιλέωση για τις δηλώσεις του σχετικά με τους Warriors του 2014-15

Φυσικά το στρατόπεδο των «πολέμιων» του τριπόντου έχει στις τάξεις του και ηχηρά ονόματα όπως ο Larry Bird, ο Larry Brown («I’ve never been the biggest advocate of the 3-point shot») και ο αειθαλής Gregg Popovich («I hate it as much as Larry does»), ο οποίος όμως έχει προσαρμοστεί με την πραγματικότητα της εξέλιξης του παιχνιδιού («I can’t be stubborn, just because I personally don’t like it and think it mucks up the game.»), κάτι που σε συνδυασμό με τις τρομακτικές του γνώσεις στο άθλημα τον έχει κρατήσει στο προσκήνιο σε αντίθεση με τον Larry Brown που προπονεί από το 2010 τους Mustangs στο κολεγιακό. Να σημειωθεί πως στους τελικούς του 2014 με το Miami, η ομάδα του Coach Pop εκτέλεσε περισσότερα τρίποντα από τον αντίπαλο (118), και κατά μέσο όρο περισσότερα από κάθε άλλη ομάδα σε τελικούς (23.6 3PA/game) στην ιστορία του NBA μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Το τρίποντο και το small-ball στη σύγχρονη εποχή
Ο Steve Nash, το βασικό εργαλείο του Mike D’Antoni

Η επιλογή προπονητών να χρησιμοποιήσουν το τρίποντο έρχεται ως επί το πλείστον πακέτο με ορισμένα χαρακτηριστικά: Γρήγορες επιθέσεις, υψηλός ρυθμός, πολλές κατοχές, μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων των παικτών στο παρκέ, συγκεκριμένες τακτικές με στόχο το ελεύθερο σουτ, stretched floor, small-ball . Η τωρινή μορφή του small-ball καθιερώθηκε κατά πολλούς από τον Mike D’Antoni με απαρχή τους Phoenix Suns της σεζόν 2004-2005. Τότε, ο Mike D’Antoni είχε ζητήσει από τον ιδιοκτήτη των Suns τον Steve Nash ο οποίος μοίραζε ασσιστ με τη σέσουλα και αργότερα αναδείχτηκε και MVP της σεζόν αφού οι Suns τερμάτισαν με ρεκόρ 62-20 εγκαινιάζοντας την «Seven Seconds Or Less» εποχή. Ωστόσο ο τραυματισμός του Johnson που αποτελούσε ένα σημαντικότατο γρανάζι στην καλοστημένη μηχανή του D’Antoni, κατάδίκασε τους Suns σε αποκλεισμό στους τελικούς Δύσης από τους Spurs. Η δεύτερη σεζόν ήταν τελείως διαφορετική λόγω αποχωρήσεων και τραυματισμών, ωστόσο ο Nash αναδείχθηκε εκ νέου MVP ενώ οι Spurs ήταν και πάλι αυτοί που ανέκοψαν την πορεία τους στα playoff, αυτή τη φορά στον δεύτερο γύρο. Οι Suns έμειναν όμως στην ιστορία ως η πρώτη ομάδα που κατάφερε να έχει επιτυχία παίζοντας Small-Ball. Ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τόσο καλά το “Stretch-4” , αλλά και τον “Undersized Center” και φυσικά οι πρώτοι που κατάλαβαν την σημασία του τριπόντου στο σύγχρονο μπάσκετ, κάτι για το οποίο με αρκετή καθυστέρηση από το 1981 χύθηκαν πολλά κιλά μελάνης.

Αργότερα, το Small Ball των Miami Heat την εποχή των Big-3 με τους LeBron James, Dwyane Wade, Chris Bosh, αλλά και η death lineup των GSW με τους Stephen Curry, Klay Thompson, Draymond Green, αποτελούν ουσιαστικά εξέλιξη αυτού του είδους. Αυτοί που χρησιμοποίησαν βέβαια περισσότερο το τρίποντο ήταν οι δεύτεροι επί εποχής Steve Kerr, ο οποίος σημειωτέον είχε κερδίσει σαν παίκτης τον διαγωνισμό τριπόντων το 1997, ενώ διετέλεσε GM των Suns την περίοδο 2007-2010, όταν ήταν Head Coach ο Alvin Gentry, από τους πρωτεργάτες του small-ball και των τριπόντων, πρώην βοηθός και συνεχιστής του D’Antoni. Οι Warriors αύξησαν κατά 26% τις προσπάθειες επί ημερών Kerr, ενώ και η προσθήκη Nash ως συμβούλου βελτίωσης παικτών, είχε τον δικό της αντίκτυπο καθώς συνέπεσε με την αύξηση κατά 38% των 3PA του Stephen Curry. Αυτή τη στιγμή οι Houston Rockets του Mike D’Antoni είναι πρώτοι στο NBA με αριθμό ρεκόρ 40.1 ανά παιχνίδι, ενώ οι Cavs ακολουθούν με 33.7, στην 3η θέση είναι οι Celtics με 33.3 και στην 5η θέση οι Warriors με 31.3, όλες τους ομάδες που βρίσκονται στις πρώτες θέσεις των δύο Περιφερειών.

 

Η στατιστική του τριπόντου
Την περίοδο 94-97 μεταφέρθηκε η γραμμή του τριπόντου στα 6,7μ.

Γιατί οι προσπάθειες τριπόντων όμως έχουν τόση σημασία; Όσο παράδοξο και αν ακούγεται, οι προσπάθειες πίσω από τη γραμμή του τριπόντου είναι ένα από τα βασικότερα στοιχεία που οδηγούν στις νίκες. Όπως έγραψε ο John Hollinger το 2009, «Few stats correlate better with winning than 3-point attempts» και από τότε η εξέλιξη του παιχνιδιού τον έχει δικαιώσει πανηγυρικά. Ο Hollinger επισήμανε την απλή παρατήρηση πως το συνολικό ρεκόρ των ομάδων που βρίσκονται στο πάνω μέρος της λίστας με τα 3PA, είναι 0.6 ενώ αυτό των ομάδων στο κάτω μέρος της λίστας στο 0.4, ενώ παρατήρησε πως ο αριθμός των 3PA συνδέεται επίσης με την ομαδική Offensive Efficiency (πόντοι ανα 100 κατοχές) σε μεγάλο ποσοστό, μέγεθος το οποίο αποδεδειγμένα συσχετίζεται με τον αριθμό νικών. Το πιο παράδοξο όμως είναι ότι σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του, η ευστοχία των τριπόντων δεν είχε μεγαλύτερη σημασία στην πρόβλεψη νικών απ’ότι ο συνολικός αριθμός προσπαθειών! «If you want to exceed expectations, start bombing away from downtown. And if you want to disappoint everyone, stop», ήταν με λίγα λόγια το συμπέρασμα του. Τα δεδομένα επίσης δείχνουν οτι από την εισαγωγή του το 1979, το τρίποντο γνωρίζει σταθερή και σημαντική άνοδο, ιδίως μετά από τα ιστορικά γεγονότα που προαναφέρθηκαν.

Daryl’s «Modified Pythagorean Theorem»

Ένα αξιοσημείωτο γεγονός είναι οτι ο Daryl Morey τον οποίο οι Rockets, το μακρινό 2007, προσέλαβαν ως βοηθό, δεν έχει καμία εμπειρία ως παίκτης ή προπονητής, αλλά είναι ένας sports analyst με την ανάλογη έμφαση στη στατιστική. Από τότε οι Rockets πρωτοπόρησαν, αύξησαν ραγδαία τα 3PA τους και ξεπέρασαν το ψυχολογικό όριο των 30 3PA το 2015, ενώ όπως προαναφέρθηκε ηγούνται αυτή τη στιγμή με νέο ρεκόρ 40.1 3PA. Ο Morey απλώς προέβλεψε την τάση εξέλιξης του παιχνιδιού μέσα από την στατιστική, δύο χρόνια πριν γράψει για αυτό ο Hollinger, ενώ είναι και ο εμπνευστής της φόρμουλας Modified Pythagorean Theorem.

 

Η νέα εποχή του ΝΒΑ
Steve Kerr και Mike D’Antoni

Η συγκεκριμένη τακτική τη σύγχρονη εποχή του NBA, είναι αυτή που συνδέεται με την επιτυχία των Miami Heat του Spoelstra, κατά κάποιο τρόπο «μαθητή» του D’Antoni, αλλά κυρίως των Golden State Warriors του Steve Kerr, της ίδιας σχολής. Μέχρι να κατακτήσει το πρωτάθλημα ο Spoelstra, οποίος παρεμπιπτόντως αφιέρωσε το πρώτο του πρωτάθλημα στον D’Antoni, δεν υπήρχαν τα απαραίτητα πειστήρια για τους διστακτικούς και τους πολέμιους του τριπόντου. Μετά και την επιτυχία των Warriors, πλέον τη φετινή σεζόν καμία ομάδα δεν δοκιμάζει κάτω από 21 τρίποντα, κάτι που συμβαίνει πρώτη φορά στα χρονικά του ΝΒΑ. Επόμενο είναι ο μ.ο. 27 3PA όλων των ομάδων να αποτελεί κι αυτός αριθμό ρεκόρ, αυξημένος κατά 35% από το πρώτο πρωτάθλημα των Miami Heat (2012) και 70% από την πρώτη χρονιά του D’Antoni στον πάγκο των Suns (2004-2005).

Gregg Popovich και Mike D’Antoni

«Δεν είναι θέμα καν. Το NBA είναι όπως και κάθε άλλη αγορά: ο κόσμος αντιγράφει την επιτυχία. Αν ο ένας αντιγράφει τον άλλο, τότε η βιομηχανία γίνεται πιο ισχυρή. Αλλά αν όλοι κάνουν το ίδιο πράγμα, τότε από πλευράς μαθηματικών, κανείς δεν έχει το πλεονέκτημα. Αυτό που έχει μεγάλο ενδιαφέρον είναι να δούμε προς τα πού θα προχωρήσει το πράγμα την ώρα που όλοι προσπαθούμε να πάρουμε το πλεονέκτημα», ήταν οι δηλώσεις του Mark Cuban, ενώ ο D’Antoni δηλώνει πως: «Οι παλιοί προπονητές θέλουν να ελέγχουν τα πάντα και το τρίποντο δεν ταιριάζει στη λογική τους. Το πολεμάνε και είναι δύσκολο να τους πείσει κανείς, αλλά οι Warriors προσπαθούν να σβήσουν αυτή τη λογική από το χάρτη», και πράγματι τα δεδομένα δείχνουν ότι πλέον το ΝΒΑ έχει περάσει σε μια νέα εποχή. Οι παίκτες πλέον έχουν γίνει εξαιρετικά εύστοχοι και σουτάρουν πιο γρήγορα σε σύγκριση με το παρελθόν, ενώ και οι προπονητές τείνουν να δίνουν αρκετά περισσότερο χρόνο σε παίκτες-σουτέρ έναντι παικτών με άλλα εξειδικευμένα χαρακτηριστικά. Οι ομάδες όλο και περισσότερο χρησιμοποιούν το τρίποντο σαν βασικό μέρος του αγωνιστικού τους πλάνου ώστε να εκμεταλλευτούν τα πλεονεκτήματα που προσφέρει στην επίθεση και από σεζόν σε σεζόν καταρρίπτεται το ρεκόρ περισσότερων (αλλά και λιγότερων) 3PA ανά παιχνίδι, αφήνοντας μας να αναρωτιόμαστε που μπορεί να φτάσει αυτός ο αριθμός.

Με άλλα λόγια, το μπάσκετ στο NBA αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο έχει αλλάξει, έχει εξελιχθεί και θα συνεχίσει να αλλάζει και να εξελίσσεται. Όπως εξελίσσεται η σημασία του τριπόντου στο παιχνίδι και μαζί του ο τρόπος που οι ομάδες στήνουν την επιθετική τους τακτική, έτσι πρέπει να εξελιχθεί και η αντίστοιχη αμυντική τακτική για να αντιμετωπιστεί το νέο στιλ παιχνιδιού.Διαδραματίζεται μια συνεχής μάχη ανάμεσα σε τουλάχιστον δύο μεγάλες σχολές, τις συμβατικές «old-school» τακτικές και τις νεότερες αντισυμβατικές, η καθεμία με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της. Το μπάσκετ ήταν, είναι και θα είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αναπτύσσεται και εξελίσσεται συνεχώς και χρειάζεται ιδιαίτερη προσαρμοστικότητα από μεριάς παικτών, προπονητών, αναλυτών, ιδιοκτητών αλλά και των απλών φιλάθλων ώστε να αγκαλιαστεί η οποιαδήποτε αλλαγή προς το καλύτερο.

Μπορεί επίσης να σας αρέσει

PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIxMDAlIiBzcmM9Imh0dHBzOi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL2VtYmVkL203aEp2WGxQbGc0P2F1dG9wbGF5PTEiIGZyYW1lYm9yZGVyPSIwIiBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4+PC9pZnJhbWU+
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIxMDAlIiBzcmM9Imh0dHBzOi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL2VtYmVkL203aEp2WGxQbGc0P2F1dG9wbGF5PTEiIGZyYW1lYm9yZGVyPSIwIiBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4+PC9pZnJhbWU+
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIxMDAlIiBzcmM9Imh0dHBzOi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL2VtYmVkL2x3Vmo5dkZ3MkRrP2F1dG9wbGF5PTEiIGZyYW1lYm9yZGVyPSIwIiBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4+PC9pZnJhbWU+
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIxMDAlIiBzcmM9Imh0dHBzOi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL2VtYmVkL1dJVU8wTHRNc2FnP2F1dG9wbGF5PTEiIGZyYW1lYm9yZGVyPSIwIiBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4+PC9pZnJhbWU+
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIxMDAlIiBzcmM9Imh0dHBzOi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL2VtYmVkL1hUTG1WMHRfWERVP2F1dG9wbGF5PTEiIGZyYW1lYm9yZGVyPSIwIiBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4+PC9pZnJhbWU+
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIxMDAlIiBzcmM9Imh0dHBzOi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL2VtYmVkL2hlSEZpaGc5NEtZP2F1dG9wbGF5PTEiIGZyYW1lYm9yZGVyPSIwIiBhbGxvd2Z1bGxzY3JlZW4+PC9pZnJhbWU+
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iNTYwIiBoZWlnaHQ9IjMxNSIgc3JjPSJodHRwczovL3d3dy55b3V0dWJlLmNvbS9lbWJlZC9id2pJNTlRclVmcz9hdXRvcGxheT0xIiBmcmFtZWJvcmRlcj0iMCIgYWxsb3dmdWxsc2NyZWVuPjwvaWZyYW1lPg==
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIzMTUiIHNyYz0iaHR0cHM6Ly93d3cueW91dHViZS5jb20vZW1iZWQvLXlBX1NEWkxCVU0/YXV0b3BsYXk9MSIgZnJhbWVib3JkZXI9IjAiIGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbj48L2lmcmFtZT4=
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIzMTUiIHNyYz0iaHR0cHM6Ly93d3cueW91dHViZS5jb20vZW1iZWQvcUlEc1lEYXp3eW8/YXV0b3BsYXk9MSIgZnJhbWVib3JkZXI9IjAiIGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbj48L2lmcmFtZT4=
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIzMTUiIHNyYz0iaHR0cHM6Ly93d3cueW91dHViZS5jb20vZW1iZWQvT0RQcXlyUXU4Rzg/YXV0b3BsYXk9MSIgZnJhbWVib3JkZXI9IjAiIGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbj48L2lmcmFtZT4=
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIzMTUiIHNyYz0iaHR0cHM6Ly93d3cueW91dHViZS5jb20vZW1iZWQvbkFYU0JBdlFEckE/YXV0b3BsYXk9MSIgZnJhbWVib3JkZXI9IjAiIGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbj48L2lmcmFtZT4=
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIzMTUiIHNyYz0iaHR0cHM6Ly93d3cueW91dHViZS5jb20vZW1iZWQvc3RzRm5NbjVvaDA/YXV0b3BsYXk9MSIgZnJhbWVib3JkZXI9IjAiIGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbj48L2lmcmFtZT4=
PGlmcmFtZSB3aWR0aD0iMTAwJSIgaGVpZ2h0PSIzMTUiIHNyYz0iaHR0cHM6Ly93d3cueW91dHViZS5jb20vZW1iZWQvVFZpMjB1YnlNbDQ/YXV0b3BsYXk9MSIgZnJhbWVib3JkZXI9IjAiIGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbj48L2lmcmFtZT4=